Điệp viên tranh giải khác biệt Nobel

Ngày 21/6 vừa qua, cựu nhân viên kỹ thuật giao kèo của Cơ quan An ninh nhà nước Mỹ (NSA) và cựu viên chức chính thức của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Edward Joseph Snowden mới bước vào tuổi 30. Trước đó, anh chàng đã tìm tới phóng viên Glenn Greenwald của tờ The Guardian xuất bản ở London để phơi bày sự thực về chương trình theo dõi người dân do Chính phủ Mỹ tiến hành. Snowden đã tiết lậu những bí mật động trời về nhiều chương trình theo dõi ngầm, bao gồm chương trình siêu dữ liệu nghe lén điện thoại của Mỹ và châu Âu, PRISM (một chương trình theo dõi khác) và chương trình theo dõi Internet Tempora… Anh chàng cựu điệp báo viên tuyên bố, sở dĩ anh ta phải làm như thế là vì muốn “thông báo cho người dân biết rằng những gì đã được thực hiện trên chính cái tên của họ và những gì đã được thực hành để chống lại họ”. Những tiết lậu của Snowden được coi như những thất thoát thông báo vào hàng nghiêm trọng nhất trong lịch sử của NSA nói riêng và của các cơ quan an ninh tình báo Mỹ nói chung. Và những thế lực đầy ảnh hưởng ở phương Tây đang tìm mọi cách để bôi nhọ người đã quả cảm lội ngược dòng mang sự thật tới cho thế giới. Nhà Trắng đã lên tiếng phản đối đề nghị của Snowden xin được tị nạn an toàn ở Nga nhằm trốn tránh tội danh hoạt động gián điệp tại Mỹ. Do bị cầm chân tại trường bay Sheremetyevo ở Moskva những tuần gần đây nên Edward Snowden không có điều kiện để gây ảnh hưởng mạnh tới các cuộc bàn cãi chính trị xung quanh việc theo dõi của các cơ quan an ninh tình báo Mỹ như anh chàng này mong muốn. Tuy nhiên, cựu nhân viên của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) vẫn làm nảy nòi ra một hiện tượng chính trị mới, đó là làn sóng bài Mỹ sâu sắc nhất kể từ khi bùng nổ cuộc chiến tại Iraq. Trong dư luận quốc tế không phải ai cũng chịu lụy theo cường quyền. Mới đây nhất, Giáo sư tầng lớp học Stefan Svallfors, thành viên Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy Điển, đã gửi đến Ủy ban Nobel Na Uy ở Oslo đề nghị trao cho cựu điệp báo CIA Snowden giải Nobel Hòa bình, mà anh chàng có thể sẽ nhận được không sớm hơn năm 2014. Việc trao Giải thưởng Nobel Hòa bình cho Snowden có thể sẽ trở nên một hành động có ý nghĩa “phục hồi nhân phẩm” cho viện sĩ tôn thất từng chuẩn y một cách “vội vàng và thiếu cân nhắc” quyết định trao giải Nobel Hòa bình 2009 cho Tổng thống Mỹ Barack Obama. Theo lý giải của Viện sĩ Svallfors trong cuộc trả lời phỏng vấn nhật báo Thụy Điển Vasterbottens-Kuriren, nếu trao giải Nobel Hòa bình cho Snowden, Ủy ban Nobel sẽ chứng minh rằng tổ chức này đã kiên trì đứng trên quan điểm “bảo vệ nhân quyền và tự do, ngay cả khi việc bảo vệ như vậy gây nên sự nghi từ phía những thế lực quân sự đang thống trị thế giới”. Nhà báo Anh Glenn Greenwald trên tờ The Guardian đã khẳng định rằng, Snowden đã tụ tập một số lượng rất lớn thông báo mà nếu bị tiết lậu hết sẽ gây ra những thiệt hại cực kỳ nghiêm trọng đối với Nhà Trắng. Theo Greenwald, Snowden “có đủ thông tin để làm cho Chính phủ Mỹ bị tổn hại to lớn hơn bất cứ ai đã có thể gây ra trước đó”. Nhà báo Greenwald kêu gọi Chính phủ Hoa Kỳ “hãy cầu nguyện để không có chuyện gì bất trắc xảy đến với Snowden, bởi lẽ, nếu có chuyện xấu xảy ra với Snowden thì mọi thông báo mật đầy tính tố giác đó sẽ được minh bạch hóa và đấy sẽ là cơn ác mộng cực kỳ tồi đối với Nhà Trắng”. Trong khi đó, đã xảy ra một sự kiện vô tiền khoáng hậu nhưng lại ít được chú ý tới. Nhân vật chính của sự kiện đó là Walter Pincus, nhà báo từng đoạt Giải thưởng Pulitzer, cựu chiến binh đầy tai tiếng của nền báo chí Mỹ. Cựu phóng viên nắm chuyên mục Bình luận thường kỳ của tờ Washington Post trước đây đã viết về vụ bê bối Watergate và vụ lừa đảo Iran-Contra, vạch trần những hoạt động phạm pháp của các cơ quan an ninh tình báo Mỹ. Mới đây, Pincus đã viết cho báo nhà một bài về các mưu mô điệp báo NSA và những tiết lộ của Snowden. Thế nhưng, ban biên tập báo đã tôn tạo rất mạnh ba đoạn trong bài viết đó. Và đây là việc lần trước hết diễn ra trong lịch sử 136 năm tồn tại của tờ báo thủ đô này. Hóa ra anh chàng Snowden đã có thể làm biến đổi bản chất công việc ký giả của nước Mỹ mạnh hơn bất cứ ai! Theo những diễn dịch của nhà báo lão thành Pincus, Edward Snowden, cũng như phóng viên Glenn Greenwald của tờ The Guardian và đạo diễn phim tài liệu Laura Poitras, những người đã lột trần những bí mật rất không hay ho trong hoạt động của NSA trước tầng lớp đã bị giật dây một cách bí hiểm trong lĩnh vực chính trị bởi người sáng lập ra hồ sơ WikiLeaks, Julian Assange. Nhà báo Anh Greenwald, suốt một thời kì dài đã phải gánh chịu những cơn “bão táp sa mạc” từ phía các dụng cụ thông báo đại chúng Mỹ, đã ngay thức thì lên tiếng trong lá thư ngỏ “gửi ông Pincus khả kính” để chưng cái gọi là “lời vu cáo vô căn cứ” trên. Ban biên tập The Washington Post đã phải mất hơn hai ngày để chỉnh sửa những điều quá lời của cựu phóng viên Pincus mà không hề đưa ra một lời bình luận nào. Cũng phải nói rằng, các đồng nghiệp trong làng báo chí Mỹ đã nhiều lần chỉ trích Walter Pincus vì sự gần gũi của ông này với tầng lớp thống trị ở Mỹ và đặc biệt là với CIA, cơ quan mà thời trẻ, ông ta đã từng hợp tác với vai trò người cung cấp thông tin. Bản thân Pincus trong các bài viết của mình đã từng than thở rằng, hiện giờ ở Mỹ “gần như bất kỳ chủ đề nào, từ ngân sách, thuế, hôn nhân đồng tính, quyền bầu cử tới chuyện phá thai chỉ được đưa làm tiêu đề trong một ngày là cùng. Rồi sau đó các phương tiện truyền thông chuyển ngay sang các chủ đề khác”. Thế nhưng câu chuyện Snowden đã làm chủ diễn đàn chung từ hơn một tháng nay mà xem ra vẫn chưa hề nguội… Và Snowden đã kịp thổi lửa cho làn sóng công phẫn ở “lục địa cũ” khi kể về việc nghe trộm Liên minh châu Âu, và cả ở châu Mỹ Latinh, nơi mà các cư dân cũng đang rất muốn biểu thị những nỗi bất mãn sâu sắc đối với nhà nước láng giềng phương Bắc… Theo thông tin công bố trên tờ O Globe (Brazil), dựa trên những tài liệu mà cựu nhân viên 30 tuổi của NSA tiết lộ với các nhà báo, Washington đã dùng hệ thống hạ tầng viễn thông của “vương quốc bóng đá” để cưỡng đoạt vô số những thông báo và theo dõi các chính phủ trong khu vực này. Trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ hiện đang bắt đầu trở nên nườm nượp sau cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính, nhiều người trên thế giới cũng đã nhìn Washington như một siêu cường ích kỷ, chỉ bo bo lo âu cho lợi quyền của cá nhân mình mà không biết “ăn trông nồi, ngồi trông hướng” trong quan hệ với các nhà nước khác. Tổng thống Argentina, Cristina Fernandez, đã cương trực phát biểu: “Tôi nổi hết cả da gà khi biết họ (tức người Mỹ) theo dõi chúng ta bằng các điệp báo của họ ở Brazil”… Những tiết lậu của Snowden và cách ứng xử đối với anh chàng này còn làm tổn hại mối quan hệ giữa Washington với nhiều quốc gia khác, đặc biệt là với Nga, nơi mà Snowden đang lâm thời phải tá túc trước khi tìm cách thoát thân lánh nạn chính trị ở một quốc gia khác. Mặc dù Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố rằng, quan hệ Nga - Mỹ quan yếu hơn vấn đề Snowden, nhưng không phải do vậy mà mọi sự đã êm xuôi. Hiện đang có thông báo cho rằng, có thể Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ hủy bỏ cuộc gặp gỡ với ông Putin trong thời gian tới nếu Moskva không đồng ý cho dẫn độ Snowden về Mỹ… Thậm chí đã có một thượng nghị sĩ Mỹ đưa ra yêu cầu Mỹ tẩy chay Đại hội Thể thao Olympic Mùa đông 2014 diễn ra tại Sochi của Nga để phản đối việc Moskva cho phép Snowden ở trong sân bay Sheremetyevo...